Jaki magazyn energii do fotowoltaiki

Magazyn energii przechowuje prąd z fotowoltaiki, żeby można go było zużyć wieczorem albo w nocy. Ministerstwo Klimatu i Środowiska nazywa to autokonsumpcją, czyli bieżącym zużyciem własnej energii zamiast oddawania jej do sieci.

Net-billing czy net-metering

Ministerstwo opisuje dwa systemy rozliczeń prosumentów. W net-meteringu, obowiązującym od 2016 roku, energia oddana do sieci jest kompensowana energią pobraną. W net-billingu, który obowiązuje od kwietnia 2022 roku, nadwyżka jest sprzedawana po rynkowej cenie energii, a pieniądze trafiają na depozyt prosumencki. Od 1 lipca 2024 roku można rozliczać się według ceny godzinowej (RCE).

Według ministerstwa w net-billingu magazyn powinien ładować się przede wszystkim z własnej instalacji, nie z sieci. Powinien też zostawiać wolne miejsce na prąd produkowany w południe. System rozliczeń ma też znaczenie dla dotacji: w programie PME2 limit na magazyn w net-billingu wynosi 16 000 zł, a w net-meteringu 8000 zł.

Magazyn to jeden ze sposobów na większą autokonsumpcję. Ministerstwo wymienia też inne: włączanie pralki, zmywarki czy pompy ciepła w godzinach pracy instalacji, systemy smart home, które dopasowują zużycie do produkcji, i ładowanie samochodu elektrycznego w południe. Przy rozliczeniu według cen godzinowych ministerstwo zaleca planować zużycie i oddawanie energii tak, by sprzedawać prąd w godzinach wysokich cen, a kupować w godzinach niskich.

Pojemność a zużycie i moc instalacji

Przeciętne polskie gospodarstwo domowe zużyło w 2024 roku około 2090 kWh prądu (Eurostat). Instalacja o mocy 1 kWp daje według PVGIS rocznie około 1067 kWh na Pomorzu i 1085 kWh w Małopolsce przy optymalnym kącie. Magazyn ładuje się nadwyżką z dnia, a oddaje prąd wieczorem i w nocy.

Pomagają dane z licznika albo z aplikacji falownika o tym, ile prądu zużywasz po zachodzie słońca. Magazyn, który rano jest jeszcze pełny, nie przyjmie prądu z kolejnego dnia. Niemiecka organizacja konsumencka Verbraucherzentrale dodaje, że wyższa pojemność ma sens, gdy magazyn ma też zasilać dom przy awarii sieci, a gdy zużycie ma rosnąć, można wybrać magazyn z modułami do późniejszej rozbudowy.

Jeśli chcesz dotacji z programu PME2, pojemność wyznacza dokument programu. Magazyn musi mieć co najmniej 10 kWh i pojemność w kWh co najmniej 2 razy większą niż moc instalacji w kWp. Według FAQ NFOŚiGW ta proporcja musi obowiązywać przez cały okres trwałości, pod rygorem zwrotu dotacji. Szczegóły są w poradniku dotacja na magazyn energii krok po kroku.

Sprzężenie AC i DC

Panele wytwarzają prąd stały (DC), a dom korzysta z przemiennego (AC). Verbraucherzentrale opisuje dwa sposoby podłączenia magazynu.

Przy sprzężeniu AC magazyn stoi za falownikiem instalacji, po stronie prądu przemiennego, i ma własny falownik działający w obu kierunkach. Takie systemy łatwiej według Verbraucherzentrale dołożyć do istniejącej instalacji.

Przy sprzężeniu DC prąd z paneli trafia do magazynu prawie bezpośrednio. Magazyn korzysta z falownika instalacji, który musi być falownikiem hybrydowym. Systemy DC mają według Verbraucherzentrale średnio nieco mniejsze straty przetwarzania.

W PME2 nowy falownik hybrydowy jest kosztem kwalifikowanym tylko wtedy, gdy bez niego magazyn nie będzie współpracował z instalacją. Dodatek za falownik przysługuje, gdy falownik został wyprodukowany w UE. Falowniki z katalogu są w dziale falowniki.

Magazyn domowy czy balkonowy

Magazyn domowy montuje zwykle instalator. Zostaje on zgłoszony do operatora sieci razem z danymi instalacji. Takie urządzenia są w dziale magazyny energii, gdzie jest teraz 14 modeli.

Magazyny balkonowe współpracują z małą instalacją na balkonie. W katalogu jest ich 29. Dokument PME2 wymaga trwałego montażu pod adresem mikroinstalacji, potwierdzonego zgłoszenia u operatora, systemu EMS i pracy wyspowej. Mobilnych magazynów program nie finansuje.

Według ministerstwa magazyn powinien stać w miejscu chronionym przed skrajnymi temperaturami, najlepiej w pomieszczeniu technicznym albo ogrzewanym garażu. Montaż w zimnej piwnicy albo na zewnątrz skraca według ministerstwa żywotność baterii.

Jak długo działa magazyn

Verbraucherzentrale podaje, że domowe magazyny bateryjne działają według oczekiwań od 10 do 15 lat, a panele często ponad 20 lat. Pojemność baterii spada z wiekiem: na początku powoli, pod koniec szybciej. Baterie litowe źle znoszą wysokie i bardzo niskie temperatury oraz długie przebywanie w stanie pełnego naładowania. Według tej organizacji najlepiej, gdy w słoneczny dzień magazyn ładuje się do pełna dopiero po południu, a do rana w większości się rozładowuje.

Program PME2 wymaga używania dofinansowanego magazynu przez co najmniej 5 lat od wypłaty dotacji. Wadliwe urządzenie można w tym czasie wymienić na inne o parametrach nie gorszych.

Kalkulatory

Kalkulator dotacji na magazyn energii pokazuje szacunkową dotację z PME2 dla podanej pojemności i ceny. Kalkulator opłacalności liczy zwrot dla zestawu balkonowego. Prąd w gospodarstwach domowych kosztował w Polsce w drugim półroczu 2025 średnio 1,1505 zł za kWh (Eurostat).